A A A

Abstrakty

Streszczenia referatów (według kolejności programu):

Iza Romanowska (Uniwersytet Jagielloński)
Ewolucja ludzkiej seksualności, czyli od rozpusty do rodziny


Napływ nowych danych, który przyczynił się do znaczącego rozwoju w naukach antropologicznych umożliwił sformułowanie wstępnej rekonstrukcji tego, w jaki sposób zmieniała się ludzka seksualność w toku ewolucji naszego gatunku. W wyniku zmiany postawy ciała, przemian w strukturze społecznej grupy, a także rozwoju mózgu wzajemne stosunki między obiema płciami uległy daleko posuniętej transformacji. Analiza takich zagadnień jak dymorfizm płciowy, agresja i współpraca między członkami grupy oraz wzrost nakładów na wychowanie dzieci, czy wydłużony czas dojrzewania dają nam pośredni wgląd w mechanizmy, które spowodowały zmiany w seksualności hominidów. W ich efekcie wykształciło się to, co uznajemy za współczesną seksualność człowieka. Rozpoznanie w jaki sposób ewoluowała ta, jakże ważna sfera życia, może przyczynić się do zrozumienia jej obecnej formy.

Thanks to a large body of data provided by physical anthropologists we are now able to make an attempt to reconstruct how human sexuality has changed during the evolution of our species. As a result of changes in body posture, profound transformation in social structure and the evolution of the human brain, the reciprocal interaction between both sexes underwent substantial transformations. This paper the factors which led to changes in hominid sexuality will be analyzed and such issues as sexual dimorphism, aggression and cooperation among members of a group, increased cost of children upbringing and extended puberty shall be addressed. This will give us an insight into the mechanisms which led to the emergence of modern human sexuality, which, in turn, can shed light on our understanding of this important sphere of modern life.

Aleksander Leydo (Uniwersytet Warszawski)
Ewolucyjne ujęcie ludzkiej seksualności


Obecnie istnienie ewolucji jest po prostu faktem i wśród archeologów znalezienie kogoś, kto by się z tym nie zgadzał zapewne byłoby bardzo trudne. Wszyscy znają podstawowe założenia Teorii Ewolucji, lecz czy wiemy cokolwiek więcej o jej aspektach powiązanych z ludzką seksualnością, oprócz tego, że jest coś takiego jak „seks” który ułatwia rekombinację genów? Zapewne niewielu z nas wie więcej – gdy tymczasem tamte inne aspekty mogą mieć ogromny wpływ na nasze życie. Wiedza o nich może być bardzo pomocna i istotna, szczególnie dla archeologów. Jak wszyscy ,,wiedzą” ze szkoły i obrazka lansowanego w mediach każdy plemnik jest prawie identycznie jak inne plemniki – i jest to nieprawda. Jest kilka rodzajów plemników, na przykład – zabójcy, to znaczy plemniki-wojownicy których zadaniem jest zabijanie plemników innego mężczyzny. Z czego wywodzi się instytucja zdrady? I dlaczego mężczyźni i kobiety mają tak różne spojerzenie na cały temat seksualności? Na te i wiele innych pytań postaram się odpowidzieć.

Today existance of evolution is just a fact and among archeologists it probably could be really hard to find anybody who would disagree with it. Everybody knows the main assumptions of Theory of Evolution, but do we know anything more about its aspects connected with human sexuality, than that there is something like ,,sex” which helps to recombine genes? Probably not a lot of us knows more- when it the meantime those other aspects could have great influence on our lifes. Knowledge about those may be very helpful and important, especially for archeologists. As everybody ,,knows” from school and popularized in media - every sperm is almost the same as other sperm – and thats wrong. There exists few kinds of sperm, for example – killers, i.e. Warrior-sperm whose task is to kill another mans sperm. Where from the institution of infidelity comes out? And why males and females have so completly different overwiew on the whole subject of sexuality? I'll try to answer those and many more other questions.

Sylwia Wasyniuk (Warszawski Uniwersytet Medyczny, Fizjoterapia), Paulina Skorupska (Uniwersytet Warszawski, Archeologia)
Seksualność mózgu na przykładzie wybranych aspektów z kultur Mezoameryki.


Nasza praca składa się z dwóch różnych, ale bezpośrednio powiązanych ze sobą części. Zrozumienie informacji z zakresu pierwszej jest uzupełnieniem i jednocześnie ułatwieniem w pojęciu rozwinięcia tematu w dalszej części pracy.
Pierwsza część pracy opiera się na naszej znajomości tematu ze strony medycznej. Przedstawiamy mechanizmy, które “rządzą” człowiekiem w kwestiach jego seksualności. Mamy na uwadze mowę ciała, jako świadomą i nieświadomą formę wyrażania zainteresowania drugim człowiekiem, jego emocji i uczuć. Dalej, bogaty świat zmysłów - od wzroku, poprzez zapach i smak, po dotyk - dostarczający różnego rodzaju bodźców, doznań, a tym samym informacji do mózgu. W końcu mózg, najbardziej seksowny organ ludzkiego ciała. Przedstawiamy jego skomplikowany rozwój, szczegółową budowę makro- i mikroskopową, z uwzględnieniem różnic występujących u kobiet i mężczyzn, a co za tym idzie: różnic w postrzeganiu świata, wyrażaniu uczuć, umiejętnościach, predyspozycjach czy najzwyklejszych zachowaniach dnia codziennego. Następnie nadrzędne i podrzędne ośrodki mózgowe odpowiedzialne za zainteresowanie, podniecenie, seksualność, ale też przywiązanie czy miłość, a także wpływ hormonów w trakcie rozwoju (jeszcze w łonie matki) i w okresie dojrzewania na prawidłowe funkcjonowanie mózgu. Kolejnym istotnym elementem są afrodyzjaki, mechanizmy ich działania i oddziaływania na organizm ludzki, z naciskiem na reakcje, jakie zachodzą lub nie, w mózgu.
W drugiej części naszej pracy, na podstawie danych archeologicznych, postaramy się ukazać wpływ pracy naszego mózgu na życie społeczno - kulturowe ludzi kultur Mezoameryki, głównie na seksualność Majów i Azteków. Odniesiemy się również do dualizmu mózgu, kontrastu między mężczyzną i kobietą w prehiszpańskiej Ameryce, ich roli społecznej i różnic kulturowych wynikających z odmienności płci. Postaramy się poruszyć aspekty mitologiczne, które są źródłem poznania religii, tak ważnej w życiu codziennym mieszkańców omawianych terenów. Na koniec ukażemy kilka azteckich afrodyzjaków, które wpływając na stany ludzkiej świadomości, brały czynny udział w różnego rodzaju ceremoniach czy rytuałach, czasami na podłożu seksualnym.
Reszta niech zostanie słodką niepewnością. Tajemnicą, którą postaramy się dla Was odkryć i wyjaśnić...

Sexuality of brain on examples choosen aspects of cultures in Mesoamerica.

Our thesis includes two different parts but they are directly connected. The understanding of information from first part is a suplement. The first volume is based on our knowledge from medical field. We present mechanism which rocks of human sexuality. We based on body language, which is aware and unaware form of showing interest of other human his emotions and feelings. Smell, view, taste and touch give different kind of incentives, senses it means information to our brain. At last brain is the most sexy part of our body. We present his complicated evolution, differences between man and woman: other points of viewing the world, showing feelings, abilities or usual, daily behaviour. Afterwards- parts of brain which are responsible of interest, sexuality and emotions like love or anger, and also influence of hormones during the pregnancy and adolescences . Those staffs have impact on normal brain action. Another relevant items are aphrodisiacs, their moves, which have influence on human body.
In second part of our thesis, we present of brain work on social and cultural people's life in Mesoamerica, mainly on sexuality Mayan and Aztecs. We refer also to dualism of brain, contrast between man and woman in Pre - Hispanic America, their social role and culture differences, which are effect of gender's dissimilarity. We will try to cover aspects of mytology, which are source of religion. which is so important for residents this terrains in daily life.In conclusion, we show a few aphrodisiac which are used in Pre - Columbian Aztec. They exert on human conscience and attended actively in various kinds of ceremonies or rituals. They are based on sexual field. The rest we keep behind the courtin.Secret, which we'll try to find out and clarify especially for you in the best way!

Joanna Stępniak (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu)
Przypadek paleolitycznych figurek „Wenus” jako przykład badań nad zagadnieniem prehistorycznej seksualności


Badania zagadnienia płci kulturowej generują kolejne problemy badawcze, między innymi te związane z seksualnością człowieka. W tym kontekście chciałabym poruszyć temat paleolitycznych figurek tak zwanych Wenus, odnajdywanych na ogromnym obszarze, od południowej Francji po Syberię. Cechuje je zastosowanie wspólnej konwencji, która kazała przedstawiać kobiety nagie, z silnie uwydatnionymi zewnętrznymi cechami płciowymi oraz niewyraźnie zaznaczonymi stopami, dłońmi oraz twarzami.
W historii badań nad sztuką paleolityczną od dawna pojawiały się zagadnienia związane z płcią i seksualnością, jednak figurki „Wenus” mogą posłużyć jako wyrazisty przykład odmienności poglądów na te same kwestie. Największy spór toczy się wokół funkcji figurek – przypisywano im bardzo różne znaczenia, miały być między innymi wizerunkami prawdziwych kobiet lub paleolitycznego ideału kobiety, a nawet przykładem prehistorycznej pornografii i ucieleśnieniem męskich fantazji. Miały także symbolizować płodność i być związane z magią łowiecką, obrzędami inicjacyjnymi albo nauką dziewcząt o kobiecym cyklu życia. Te i wiele innych hipotez pragnę przedstawić w swoim wystąpieniu, pokazując jednocześnie, jak zróżnicowane mogą być archeologiczne interpretacje artefaktów związanych z płcią i seksualnością.

Gender studies generate another research problems, for example issues connected with human sexuality. I would like to bring up the subject of Paleolithic ,,Venus” figurines. These artefacts were founded on the vast area, from southern France to Siberia. The common use of strict convention, required to represent women naked, with emphasized external sexual features and with weakly marked feet, hands and faces.
In the history of the Paleolithic art studies the questions about sex and sexuality were raised for a long time. However, ,,Venus” figurines can be useful as an example of different views on the same subject. The biggest dispute is carried on the matter of figurines' function. Authors claimed that (1) they were a portrait of real Paleolithic women, (2) an ideal of women of these times, (3) example of prehistorical pornography and (4) an incarnation of male fantasy. They were also (5) a symbol of fertility, connected with hunting magic and (6) initiation ceremonies or (7) served as a teaching aid for girls, who found out about feminine cycle of life. In my speech I want to present these and other hypotheses to show how different can be interpretation of archaeological artefacts connected with sex and sexuality.

Witali Michalczuk (Uniwersytet Warszawski)
Żeńskość- nieprzemijający symbol ludzkości (na przykładzie kultury Cucuteni-Trypole)


Moje wystąpienie ma na celu opisać pewną idee, przetrwałą do naszych czasów w zabytkach kultury Cucuteni-Trypole. Owa idea mieści w sobie podstawową refleksję człowieka nad światem ujętym w symbol kobiety. Sens symbolu polega na jednoczeniu pojęć przynależących innym rzeczywistością. W symbolu moment transcendencji sprowadza się do immanencji. Kobieta jest symbolem immanencji, należącą do naszego świata, poprzez symbol której dokonuje się zrozumienie czegoś dla nas tajemniczego, czegoś z poza naszego bezpośredniego doświadczenia. Wychwytuje ze świata zasadę jego spójności, piękna, siły twórczej, więzi z człowiekiem. Scala to w postaci kobiety, która będąc obiektem miłości, pożądania pozwala zastosować te wszystkie kategorii do samej siebie. Fenomenologicznie ten obraz odwzorowuje się na twórczości człowieka. Na rzeczy wytworzone przez człowieka zostaje nałożony ten symbol. Dom, naczynie, figurka, model domu, tak powszechny w kulturze C–T, zostają określony tym symbolem, stanowiąc swoisty mikrokosmos, odpowiednik makrokosmosu. W nich również zostaje odkryta płaszczyzna nam znana, należąca do naszego wymiaru, oraz ta nieznana-transcendentalna.
Ziemia, płodność, kobieta, twórczość-podstawowe pojęcia doby neolitu, w której płciowość (seksualność) stanowi podstawowy odnośnik do zrozumienia, wyjaśnienia sobie świata. Kultura Cucuteni-Triole stanowi w tych procesach, zjawisko podstawowe, z wielkim materiałem źródłowym, o charakterze płodności, wyraźno zaznaczonej płciowości, falliczności, a wręcz orgijności, dającym się zanalizować w sposób powyżej nakreślony. Kolejny raz ukaże to ten nieprzemijalny symbol, archetyp ludzkości- Matka Ziemia, Rodzicielka, Kobieta, tajemny owoc, przedmiot pożądania naszego poznania.

Katarzyna Mikosz (Uniwersytet Wrocławski)
Przedstawienia zoofilne z epoki brązu. Rytualne czy humorystyczne?


Wystąpienie będzie dotyczyć zjawiska zoofilii w epoce brązu i wczesnej epoce żelaza. Najpierw zostanie omówiona definicja zoofilii. Ponieważ jest to zagadnienie, którego badanie wykracza poza standardową bazę źródłową dostępną archeologowi, wioski zostaną oparte o dwa rodzaje źródeł: ikonograficzne i literackie. Do ikonograficznych zalicza się m.in. przedstawienia naskalne w skalnym sanktuarium Val Camonica, czy w nordyjskim kurhanie Sagaholm. Źródła literackie dotyczą głównie mitologii związanej z Kretą. Z braku starszych źródeł, będę czerpać z tekstów Apollodorosa, jednak badacze zakładają, że mity, których akcja dzieje się na tej wyspie, powstały już w epoce brązu. Po omówieniu bazy źródłowej, podejmę próbę zinterpretowania zjawiska zoofilii. W tym celu, zostaną omówione zagadnienia zaczerpnięte nie tylko z wiedzy archeologicznej, ale także seksuologicznej. Do tej pierwszej zaliczają się informacje o kontekście zabytków ikonograficznych, osadzenie mitologii kreteńskiej w realiach wierzeniowych ale także wiedza dotycząca rytualnej i religijnej roli zwierząt w epoce brązu. Do drugiej, ogólne interpretacje i wnioski psychologiczne.

Wojciech Ejsmond (Uniwersytet Warszawski)
Eros nad Nilem


Starożytny Egipt dostarcza badaczom rozmaitego materiału do badań nad zagadnieniem miłości przed naszą erą w jej różnych aspektach. Obecnie dysponujemy bogatymi źródłami na temat seksualności nad Nilem, takimi jak na przykład poezja, literatura, malarstwo i asortyment miłosny. W świetle dostępnych nam źródeł rysuje się obraz społeczeństwa o zbliżonym do współczesnego europejskiego podejścia do kwestii ludzkiej seksualności i płciowości. W świadomości starożytnych Egipcjan miłość fizyczna i psychiczna miała wymiary cielesne, duchowe i sakralne. W czasie wystąpienia zostanie zaprezentowany wybór z poezji erotycznej, literatury miłosnej i innych źródeł pisanych, do których tłem będzie malarstwo i rzeźba starożytnego Egiptu odwołująca się do rzeczonej tematyki.

Ancient Egypt provides us a plenty of diverse material for scientific research about sex in antiquity in deferent aspects. Diverse research material is concerning different aspects of the sexuality in the antiquity. In nowadays we are posses plenty of archaeological and other resources touching the love issue in the Nile valley, that is e.g. poetry, literature, painting, sculpture as well as sexual gadgets. Thank to available material we can visualize society aware of the matters of sexuality and love, with the understanding patterns very similar to modern Europeans. According to the ancient Egyptians, sex had three aspects - physical, psychical and sacral. During the lecture a selection of erotic poetry, love literature and other sources will be presented and supplemented by paintings and sculpture examples.

Aleksandra Leśniak, Paulina Machałowska (Uniwersytet Łódzki)
Miłość do chłopców w antycznej Grecji


„Gdy w zniewalającym rozkwicie młodości zakochał się w chłopcu, tęskni za jego udami i słodyczą warg” (Platon, Solon I 25)
Za jedyną prawdziwą miłość uważano w starożytnej Grecji miłość do chłopców, bowiem jedynie w tym przypadku konieczna i nieodzowna była więź intelektualno-duchowa łącząca partnerów, zaś kontakt seksualny pozostawał na dalszym planie i tylko w pewnych sytuacjach pozwalano sobie na uzewnętrznienie erotycznych pragnień i cielesne zbliżenie. Pederastia - specyficzny, nacechowany seksualnością związek dojrzałego mężczyzny z młodzieńcem lub młodzieńca z chłopcem akceptowany był społecznie jedynie do momentu osiągnięcia przez partnera określonego wieku. Jeśli zaś trwał nadal - już jako związek dwóch mężczyzn - uważano go za gorszący. Różnica wieku pozwalała chłopcu w naturalny sposób podporządkować się starszemu od niego mężczyźnie i usprawiedliwiała jego bierną, a więc niemęską rolę w związku. Miłość homoseksualna łączyła ze sobą równych sobie partnerów - pełnoprawnych obywateli.
O kontaktach seksualnych dojrzałych mężczyzn - erastesów z młodzieńcami - eromenosami świadczą teksty literackie i zabytki archeologiczne w postaci licznych przykładów malarstwa wazowego.

In ancient Grece the only one and true was homosexual love because only this type of love provided an intelectual and spiritual relation between partners. Greeks believed that only in this kind of love such relation was necessary. Their sexual needs weren’t on the top of all needs and only in some cases they took a liberty of showing their sexual desires and sex lifes to public.
Homosexual love - a specific and full of sexuality relationship of an adult man with a youth or a youth with a young boy was accepted by a society as soon as the younger partner was at appropiate age. If it lasted longer – as a relationship of two men – it wasn’t positively considered. A difference of age naturally let the younger one conform to the adult and it was an excuse of his passive attitude and feminine role in relationship. Homosexual love united equal partners who were citizens and who had all rights in democracy.
There are a lot of texts and archeological monuments (like many paintings on wases) which are a proof of existing sexual contacts between adult men and young boys.

Lucie Táborská (Ústav pro klasickou archeologii, Filozofická fakulta, Univerzita Karlova)
Symplegmata – erotická sousoší helénistického rokoka


Počátky těchto skupin jsou datovány přibližně do druhé čtvrtiny 2.st. BC (období helénistického rokoka) a představují umělecké reakce na vážné a patetické umění helénistického baroka. Aktéry symplegmat jsou vždy mýtičtí tvorové Dionýsovské skupiny. Zachycené scény představují zejména snahy satyrů či Panů o dosažení koitu ženskými členy této skupiny.
Vyzvání k tanci - Jde o nejromantičtější skupinu, kde hlavním motivem je decentní dvoření se satyra usmívající se nymfě. Erotická skupina Ludovisi - Zde již došlo k radikalizaci zachycené situace. Již nejde o romantiku, ale o přímočarou touhu satyra dosáhnout ukojení své sexuální touhy.
Drážďanské symplegma - Odvážná vícepohledová kompozice plná napětí s perfektně vypozorovanými mechanismy těla. Představuje nejagresivnější dílo tohoto tématického okruhu.
Erotická skupina typ Townley - Oproti dvěma výše zmíněným příkladům se toto dílo poněkud liší a má blíže k úvodní skupině Vyzvání k tanci. Výraz nymfy je zde zbaven onoho výrazu děsu, odporu a touhy zbavit se dotěrného satyra. Naopak se zde opět objevuje ona laškovnost a hravost. Snad jde o zachycení finále satyrovy snahy dosažení koitu s mainadou.

Origins of these groups can be dated to the secon quarter of 2nd century BC (periond of helenistic rococo) and they represent the artistic reactions to serious and impassioned art of helenistic baroque. The ones involved in the symplegmata are always mythical creatures of the Dionysus group. The scenes often depict the satyrs’ or Pans’ attempts to achieve coitus with the female members of the company. Invitation to the Dance Group - Here we can observe the most romantic group, with the main motif being the quiet courtship of a Satyr trying to woo a smiling nymph.
Ludovisi Erotic Group - The scene depicted here is much more forward. It is not about romance anymore, it is only about the satyr’s desire to satisfy his lust.
Symplegma of Dresden - This is a very daring multi – view composition full of tension with very accurately observed bodily mechanisms. This is the most aggressive piece of the thematic range.
Erotic group of the Townley Type - Unlike the two mentioned earlier, this piece is somewhat different and much closer to the first group, the „Invitation to the Dance Group“. The nymph’s expression is devoid of the terror, revulsion and desire to get rid of the unrelenting satyr. On the contrary, we can again observe the playfulness and trifling.
This is probably a depiction of the finale of satyr’s desire to reach coitus with the mainada.

Aleksandra Patyna (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)
Kilka słów o chorobach wywołanych przez masturbację czyli onanizm w traktatach starożytnych medyków


„Kilka słów o chorobach wywołanych przez masturbację” to parafraza tytułu pracy szwajcarskiego lekarza Simona Andre Tissota „Onanizm, czyli rozprawa o chorobach spowodowanych przez masturbację” z 1758 roku. Uważał bowiem, że przyczyną niemalże każdej choroby jest onanizm. Tak więc impotencja, niepłodność, suchoty, padaczka, rzeżączka, ślepota, niepełnosprawność umysłowa, zaparcia, reumatyzm, hemoroidy, obłęd, przedwczesna śmierć lub samobójstwo to wynik samogwałtu.
Warto jednak zauważyć, iż Tissot kontynuował myśl starożytnych lekarzy o złym wpływie masturbacji na zdrowie. Takie twierdzenia starożytnych medyków były spowodowane niewielką wiedzą dotyczącą funkcji nasienia w organizmie człowieka.
Od Hipokratesa, który określił nasienie jako humor odżywczo wpływający na ciało, możemy dowiedzieć się, iż każde zaburzenie wynika jedynie z utraty tegoż.
Hippon z Samos uważał, że nasienie produkowane jest w rdzeniu kręgowym, dlatego powszechnym był pogląd, iż przy każdorazowym wytrysku u mężczyzn następuje ubytek rdzenia kręgowego; podobnie było z epilepsją. Drgawki padaczkowe porównywane były z drgawkami w czasie orgazmu, stąd twierdzono, że orgazm, a wraz z nim utrata nasienia może doprowadzić do zaburzeń psychicznych.
W swoim referacie chciałabym przedstawić w jaki sposób w traktatach medyków starożytnych rozumiana była masturbacja. Jakie niosła zagrożenia oraz jakie były zalecenia lekarzy, aby zapobiec chorobom wywołanym przez onanizm.
Analizie poddam traktaty wymienionych lekarzy, a także postaram się przedstawić jakie były konsekwencje w następnych stuleciach poglądu, iż samogwałt jest przyczyną wielu chorób.

„Several words on diseases caused by masturbation” is a paraphrase of the title of work from 1758 of Swiss physician Simon Andre Tissot - „Onanizm, czyli rozprawa o chorobach spowodowanych przez masturbację”. Author considered onanism as a cause of almost all diseases. Thus, impotence, infertility, consumption, epilepsy, gonorrhoea, blindness, mental disability, constipation, rheumatism, haemorrhoids, paranoia, premature death or suicide are all results of the masturbation.
It is worth mentioning that Tissot was following the ancient physicians' idea of the bad influence of masturbation on people's health. This kind of statements resulted from the rather small knowledge about function of semen (sperm) in human organism.
Hipokrates described semen as a humour that has a refreshing influence on the body, and he taught us that each disorder result from the loss it. Hippon from Samos thought that the semen is being produced in the spinal cord, and that therefore each ejaculation is a partial loss of the spinal cord. The same concerned epilepsy. Epilepsy convulsions were cosidered similar to orgasm and therefore physicians claimed that orgasm and a loss of the semen can lead to the mental disorder.
In my paper I would like to present how masturbation has been cosidered in ancient physician's treatises. What kind of risk it could bring and what were physician's instructions to prevent diseases caused by masturbation.
I will analyse the treatises of above mentioned physicians and I intend to present what were the concequences of this kind of ideas in the subsequent centuries.

Anna Barysz (Uniwersytet Wrocławski, Instytut Filozofii)
Męczeństwo a seksualność. Przypadek Orygenesa


Wystąpienie dotyczyło będzie zagadnienia sygnalizowanego przez historyków filozofii okresu koegzystencji, to znaczy „pragnienia męczeństwa” kultywowanego przez Orygenesa.
Postaram się pokazać dialektyczne podejście Orygenesa do własnej seksualności i seksualności w ogóle. Z jednej strony, Orygenes nie bał się związków ze zlaicyzowanym już i kultywującym swobodny tryb życia światem greckim, odbył pięć lat studiów w szkole platonika Ammoniosa Sakkasa by poznać wszystkie kierunki filozofii greckiej i móc nauczać ich, obok teologii, w prowadzonej przez siebie Szkole Katechetycznej w Aleksandrii, do której przyjmował także pogan; próbował pogodzić doktrynę chrześcijańską z poglądami filozoficznymi Platona i Arystotelesa, narażając się na zarzuty nieortodoksji.
Z drugiej strony, Orygenes stosował bardzo rygorystyczne techniki ascezy, chodził boso, nie pijał wina, zadowalał się najskromniejszymi posiłkami, sypiał bez posłania. Akt samookaleczenia, którego dokonał, sprowadził na niego krytykę ze strony Demetriosa, który potępiał wyświęcenie Orygenesa jako eunucha przez biskupów Cezarei i Jerozolimy i przedstawiał jego samookaleczenie jako przewrotny występek. W czasie prześladowań, które dotknęły chrześcijan za panowania Maksymina (235-238 r) Orygenes napisał Zachętę do męczeństwa, (gr. Eis martyrion protreptikos, łac. xhortatio ad martyrium). Podczas ciężkich prześladowań za czasów Decjusza siedemdziesięcioletni niemal Orygenes został uwięziony i poddany torturom. Po zwolnieniu z więzienia zmarł na skutek tortur. Słynął jako obrońca idei dziewictwa Maryi ante, in i post partum przed atakami intelektualistów żydowskich i pogańskich, uważając, że broni tym samym godności Maryi i Jezusa.

The speech will concern the issue of Origenes’„desire of martyrdom” that have been signalled by the historians of philosophy of the era of coexistence.
I’ll try to demonstrate Origenes’ dialectical approach to his own sexuality and the sexuality in general. On the one hand, Origenes was not affraid to connect himself to already secularized and cultivating an easy lifestyle Greek world – he spent five years at the school of a Platonist, Ammonios Sakkas, to learn all the directions of Greek philosophy and to be able to teach them as well as teology at his own Religious School in Alexandria to which not only Christians were accepted; he tried to reconcile the Christian doctrine with the philosophical views of Plato and Aristotle which expose him to accusations of beind unorthodoxic.
On the other hand, Origenes practiced very rigorous ascetic techniques – he walked barefoot, he didn’t drink wine, he ate very modest meals, he slept on the ground. Origenes’ act of self-mutilation was criticized by Demetrios who condemned the bishops of Cezarea and Jerusalem for ordaining him as an eunuch. He also presented Origenes’ act as a perverse misdeed.
Under the rule of Maximinus (235 – 238) when Christians were persecuted, Origenes wrote The incentive to martyrdom (gr. Eis martyrion protreptikos, łac. xhortatio ad martyrium). During the persecution in the times of Decius, seventy-year old Origenes was captured and tortured. After being released, he died of injuries caused by the tortures. He was famous for defending the idea of Mary’s verginity ante, in i post partum from the attacks of jewish and pagan intellectuals. He concidered that defence of Mary’s and Jesus’ dignity.

Michał Halamus (Uniwersytet Wrocławski, Historia)
Instytucja małżeństwa, a erotyzm w społeczeństwie starożytnego Rzymu


W pracy tej w głównej mierze autor chciałby skupić się na związku małżeńskim i jego roli w życiu starożytnych Rzymian. Ze względu na tematykę konferencji starał się będzie poruszać problemy erotyzmu w tych związkach, oraz inne jak np: miłość pozamałżeńska i stosunek do niej. W intencji autora będzie również ukazanie roli i istoty tego rodzaju związków z perspektywy warstw niższych, a więc tych które nie wygenerowały dużej ilości źródeł.

Aleksandra Kubiak (Instytut Archeologii, Uniwersytet Warszawski)
Płodność w religiach Bliskiego Wschodu w czasach rzymskich


Płodność nieodzownie łączy się z seksualnością, a tereny Bliskiego Wschodu w głębokiej starożytności uchodziły za Żyzny Półksiężyc, kolebkę rolnictwa. Była to też dziedzina życia objęta opieką ważniejszych bóstw czczonych na tym obszarze od wieków. Chciałabym przedstawić, jaką rolę pełnił kult bóstw płodności w okresie rzymskim (I-III wiek n.e.). Swoje wystąpienie chciałabym oprzeć głównie na źródłach ikonograficznych i epigraficznych pochodzących głównie z terenów dzisiejszej Syrii, Jordanii i Libanu.
Teksty i ikonografia posłuży mi do odpowiedzenia sobie na pytania, jak wyglądał kult płodności? Jakie bóstwa opiekowały się tą jakże ważną dziedziną i czy istniały konkretne zasady moralne regulujące tę sferę życia?

The fertility is naturally consequence of sexuality. Especially the territorie of Near East, which in deep Antiquity was a cradle of agriculture, named the Fertily Crescent.
The fertility was also the field of interests of many gods revereds here from the millenniums.
I would like to present how the cult of fertility was important to the Near Eastern society in Roman Period (I-III century AD). My presentation will be based on iconographic and epigraphic sources from Syria, Jordan and Libanon.
Texts and iconography would serve me to answer the basic questions: how the cult of fertility was like? Which gods give protection above this sphere of life and if there were specific rules of morality definning this domain?

Przemysław Piwowarczyk (Uniwersytet Śląski w Katowicach)
Seksualność chrześcijańska wedle Klemensa Aleksandryjskiego (Kobierce III)


Klemens Aleksandryjski (zm. na początku III w. n.e.) dał pierwszą obszerną i całościową wykładnię chrześcijańskiego podejścia do seksualności. Zagadnieniu temu poświęcił trzeci ze swoich Kobierców. Punktem wyjścia była dla niego krytyka dwóch skrajnych podejść prezentowanych przez pewne grupy chrześcijańskie: z jednej strony całkowitej negacji małżeństwa (zwolennicy Bazylidesa i Marcjona), z drugiej: zupełnej swobody seksualnej (zwolennicy Karpokratesa). Sam Klemens proponuje drogę środka, a swe stanowisko wyprowadza zarówno poprzez egzegezę biblijną jak i autorów pogańskich. W moim referacie chciałbym skupić się na trzech kwestiach: po pierwsze na zarysowaniu tła ideowego, to jest żydowskich i chrześcijańskich poglądów na seksualnoś, w oparciu o teksty pochodzące z II w. n.e.; po drugie, na przedstawieniu dwu grup poglądów na seksualność, które Klemens odrzuca; i wreszcie po trzecie, na przedstawieniu jego metody pracy z Nowym Testamentem, która umożliwiła mu odpowiedź na aktualne pytania dotyczące tego, co można uznać w sferze seksualnej za godziwe i pożądane, a co za niedopuszczalne.

Christian Sexuality according to Clement of Alexandria (Stromata III)

Clement of Alexandria (died at the beginning of the 3nd AD) gave the first extensive and complex explanation of Christian standpoint on human sexuality. His Stromata III is particulary focused on that issue. He starts with refutation of two extreme views, which were shared by some minor groups within Christianity: On the one hand he rejects the complete condemnation of marraige (followers of Carpocrates), on the other, promiscuity (Basilides, Marcion and their followers). Clement himself suggests moderate solution, derived from both biblical exegesis as well as hellenistic outlook. In my paper I would like point out three problems: In the first place historical background of his views, as it could be seen in Jewish and Christian works from 2nd century AD; then, two differnt attitudes to human sexuality, both criticized by Clement; and in the end his work with New Testament an how it enabled him to answer, what is proper and what improper in human (and Christian) sexuality.

Magdalena Redlarska (Uniwersytet Gdański)
Seksualność w średniowieczu, czyli grzeszne przyjemności w epoce katedr


Tematem wystąpienia jest ogólne wprowadzenie do tematyki seksualności średniowiecznej. Moim celem jest pokazanie bogactwa tej tematyki. W tym okresie istotną wpływ wywierał stosunek Kościoła do „grzesznych przyjemności”. Chrześcijaństwo kładło nacisk na czystość i gloryfikowało dziewictwo, narzucało także inny obraz małżeństwa. Seksualność wiąże się nierozerwalnie ze sposobem postrzegania ludzkiego ciała, a to było traktowane bardzo niejednoznacznie – było przyczyną grzechu, ale także darem od Boga. Nauki kościoła wywierały wpływ na życie codzienne, ale ono często znacznie od nich odbiegało. Chciałabym przedstawić różne aspekty związane z miejscem seksualności w codziennym życiu i kulturze takie jak: stosunki seksualne w małżeństwie, w których istotną rolę pełniła chęć, a wręcz obowiązek posiadania potomstwa, zapewniającego rozwój rodu; miłość „zakazana”: pozamałżeńska, w tym prostytucja, metody unikania ciąży; obraz miłości fizycznej w literaturze.

In my speech I would like to introduce you to sexuality in Middle Ages. I would like to show abundance of sexual practices in everyday life and their relations with church orders.
In this time Church had a big influence on people attitude to sexual acts and their perception of “sinful pleasures”. Christianity laid emphasis on chastity, glorified virginity. Moreover it uponed image of marriage.
Sexuality, in middle ages as well as nowadays, is inseparably connected with perception of human body. However we must remember that in Middle Ages it was very ambiguous. On the one hand sexuality was the cause of sin, but on the other hand it was a Goods gift. As we know in those times church orders had enormous influence on people and their everyday life, however everyday life differed from church orders… In my essay I would like to show various aspects of sexuality in Middle Ages. I would like to depict importance of sexual acts in everyday life, culture and marriage. I will focus one’s attention on sexual acts in marriage. I will show how important it was and all contradictions connected with possession of offspring and “sinful pleasures”.

Kamil Frejlich (Uniwersytet Warszawski, Instytut Historyczny, Instytut Archeologii)
Grzech sodomii w Occupatio Odona z Cluny


Referat jest próbą interpretacji obrazu grzechu sodomii przedstawionego na kartach poematu Occupatio Odona z Cluny. Rozpoczynają go uwagi na temat różnych znaczeń wyrazu „sodomia” we wczesnym średniowieczu. Dalszą część stanowi zwięzłe przedstawienie biogramu autora oraz krótka charakterystyka źródła. Clou referatu są rozważania nad stosunkiem autora do aktywności homoseksualnej, zwłaszcza wewnątrzklasztornej, wyrażającej się zarówno w stosunkach seksualnych między mnichami, jak i między mnichami a oblatami, co opisano w księdze 3 i 7. Tło tych rozważań stanowi ogólny opis etyki seksualnej Odona, tzn. jego stosunku do dziewictwa, masturbacji, pożądania i nierządu. Referat kończą uwagi na temat tego, czy – a jeśli tak, to w jakim stopniu – Occupatio obrazuje procesy wykluczenia społecznego sodomitów. Rozważania te prowadzą do konkluzji na temat zakresu funkcjonowania heteronormatywności i normy aseksualnej w społeczności monastycznej.

The paper is an attempt to interpret the vision of the sin of sodomy as shown in the Occupatio by Odo of Cluny. It begins with some remarks on different meanings of the word “sodomy” in the Early Middle Ages. Further it presents a biography of the author and a brief characteristic of the source. The main part of the paper are considerations on Odo’s attitude towards homosexual activity, especially inside a monastery, which were sexual relations between monks and between monks and oblates. The matter is included in Books 3 and 7. The paper characterizes Odo’s general sexual ethics – his attitude towards virginity, masturbation, lust and harlotry. It concentrates on the author’s charges towards homosexuality, mainly its Satanic origins and abnormality. The paper ends with a trial of answering a question if the Occupatio shows processes of social exclusion of sodomites. These considerations lead to a conclusion on the impact of heteronormativity and asexual norm in a monastic community.

Katarzyna Smoleń (Uniwersytet Wrocławski, Instytut Archeologii)
Ars amatoria dziesięć wieków po Owidiuszu - sztuka uwodzenia i kochania w średniowieczu i renesansie


Referat ma dotyczyć szeroko pojętej sztuki kochania – od znanych ze źródeł pisanych form uwodzenia i flirtu, przez (ewentualnie) zaloty, charakterystyczne dla każdej z płci po to, co działo się, jak wyzej wymienione odniosły pozytywny skutek – pozycje erotyczne oparte na ikonografii mają być głównym tematem wystąpienia. Zakres chronologiczny będzie obejmował pełne średniowiecze, przez umowny przełom z renesansem, po odrodzenie właśnie, ale nie później niż koniec XVI wieku.
Uwzględnię zakazy kościelne w kwestii współżycia, to jak mogło owo współżycie wyglądać w rzeczywistośi i to, co było społecznie nie do pomyślenia. Ponadto wspomnę słowem o tym, jakie ponadprzyrodzone istoty uwodziły przedstawicieli obu płci.

Kamila Oleś (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)
Gdy osioł dosiada zakonnicę. O scenkach erotycznych w dekoracji romańskich i gotyckich kościołów w Europie


Stereotypowy obraz średniowiecza przedstawia ową epokę jako czasy wielkiej ascezy, pokory i cielesnego wstrętu. Powstające wówczas dzieła budowano ku bożej chwale w myśl panującej wówczas religii. Wydawać by się mogło, iż mistyczna sztuka architektoniczna pozbawiona jest tendencji ludowych nawiązujących często swymi przedstawieniami do czasów przedchrześcijańskich.
Jednak przypatrując się wielu średniowiecznym świątynią odnosi się wrażenie wprost odwrotne. Erotyka ludowa w średniowieczu przeniosła się do kościołów i wielkich katedr. Pisywane w XIII wieku tzw. Fabliaux – żartobliwe, rymowane opowiastki znajdują swe odpowiedniki w rzeźbach i dekoracjach kościołów.
Fasadę kościoła Notre-Dame-des-Marais w Villefranche–en-Beaujolais zdobi przedstawienie w którym kobieta stanu zakonnego prowadzi erotyczne zabawy z osłem, portal kościoła Saint–Martin w L’ Isle-Adam przedstawia wesołe igraszki Adama i Ewy, natomiast w katedrze w Toledo zobrazowano zabawę genitaliami. We wnętrzach wielu średniowiecznych kościołów Europy odnaleźć można podobne sceny. Zastanawiający jest sposób w jaki sztuka ludowa charakteryzująca się dużym ładunkiem seksualnym znalazła odbicie w kościelnej plastyce figuralnej romańskich i gotyckich obiektów sakralnych. Dlaczego rygorystyczna symbolika teologów pozwoliła na tego typu przedstawienia? Na te pytania postaram się odpowiedzieć w moim referacie, konfrontując fragmenty dzieł średniowiecznych teologów z spuścizną architektury, malarstwa i rękopisów iluminowanych tamtego czasu.

A stereotypical image of the Middle Ages, presents this era as a time of the asceticism, humility and corporal disgust. The works which were being created at that time, were to prise God in accordance with the prevailing religion of Christianity. It might seem that the mystical art of architecture was deprived of the folk themes which often were linked with the times before Christianity.
However, observing a great number of medieval temples, one can meet a completely opposite impression. Eroticism in the Middle Ages’ folk was brought to the churches and great cathedrals. Humorous and rhymed tales, names Fabliaux, find their counterparts in the sculptures and churches’ decoration.
The facade of the church of Notre-Dame-des-Marais in Villefranche-en-Beaujolais, is adorned with the act of the erotic scene played by a nun having sexual contact with a donkey. The portal of Saint-Martin in L’Isle-Adam, features the scenes of Adam and Eva’s love game. Finally, in the church in Toledo, there is an act of playing with the genitals performed. Similar scenes you can find in the interiors of a number of churches of medieval Europe.
Striking can be the way in which folk art, characterised by a strong sexual charge, is reflected in both roman and gothic figural art of the churches. Why did strict theological symbolism, approved this type of presentation?
These questions I will try to answer in my paper, by confronting the legacy of the medieval theologians of architecture, paintings and manuscripts, which used to be illuminated at that times.

Jakub Sawicki (Uniwersytet Wrocławski, Instytut Archeologii)
„Kiepskie Marzenie”. Erotyzm na późnośredniowiecznych świeckich plakietkach.


Średniowieczne świeckie plakietki (badges) są dobrze rozpoznane w literaturze zachodniej, zwłaszcza angielskiej i niderlandzkiej, w Polsce nie doczekały się jednak opracowania.
Wśród wielu motywów występujących na plakietkach wyróżniają się zwłaszcza przedstawienia erotyczne oraz powiązane z dworską miłością. Celem wystąpienia jest przedstawienie mało znanej kategorii przedmiotów oraz ich symboliki w szerszym kontekście ikonograficznym oraz na tle innych zabytków i literatury średniowiecznej.

Medieval secular badges are subject very well known in western literature (especially in English and Dutch) but in Poland there are no remarkable works concerning this topic.
Among many motifs appearing on badges the most distinguished are those of erotic and love context. The main subject of this lecture is to show medieval badges in wide iconographical context and their relations with other artifacts and medieval literature.

Agata Draus (Uniwersytet Wrocławski)
Seksualność kobiet w średniowiecznej Francji na podstawie przekazów historycznych i literatury ludowej


Średniowieczna edukacja miłosna odbywała się w przeważającej mierze poprzez naturalne przenikanie i krążenie informacji w poszczególnych kręgach społecznych. Moralność przekazywana w oficjalnej nauce Kościoła, dostępnej niepiśmiennemu ogółowi jedynie w postaci eksplikacji i kazań wygłaszanych przez księży, odbiegała znacząco od rzeczywistości – nie tylko tej znanej z własnych doświadczeń codziennych, ale i od obrazu przekazywanego w wytworach kultury popularnej, w ustnej literaturze ludowej, rozpowszechnianej przez minstrelów i żonglerów na rynkach miast i wiosek, a także na dworach arystokracji. Na podstawie zachowanych przekazów i tekstów można wnioskować, że seksualność pozostawała w ścisłym kręgu zainteresowań ludności średniowiecznej Francji. Francuskie fabliaux, czyli komiczne powiastki, dają obraz społeczeństwa i kultury odmienny od oficjalnych łacińskich przekazów, ciekawszy i prawdopodobnie prawdziwszy -warto poznać to drugie, mniej znane oblicze kultury najważniejszego w owym czasie obszaru Europy.

The sexual knowledge in the Middle Age was principally spread in the natural manner, due to the lack of the official education. The morality taught by the Catholic Church, accessible only by the sermons pronounced by priests, differentiated not only from the everyday reality, but also from that known and represented in the popular culture and the oral literature. Basing ourselves on the texts that have made it to our times we can come to the conclusion that the sexuality rest one of the main interests of the French people in the Middle Age. The French fabliaux, the comic stories, represent a society and a culture different than the ones known from the official Latin documents, more interesting, and probably more true – this second, less known part of the culture of the most important country of the period is worth exploring.

Piotr Miernik (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu)
Podróż Mikołaja z Popielowa i zawarty w niej opis XV-wiecznych mieszkanek krajów Europy zachodniej


W roku 1483, na dworze cesarskim w Wiedniu, zapadła decyzja o wysłaniu w podróż po Europie śląskiego szlachcica, Mikołaja z Popielowa. W ciągu dwóch lat miał on odbyć podróż, na trasie której znajdowały się Anglia, Francja, Belgia, Hiszpania, Portugalia oraz Wenecja. Jej efektem był prawdopodobnie obszerny raport zdany Cesarzowi oraz dziennik, spisany w trakcie trwania długiej i obfitującej w przygody drogi. Ów diariusz przetrwał do czasów nam współczesnych i stał się niezwykle ciekawym źródłem do poznania wielu obszarów życia mieszkańców Europy końca XV wieku. Prócz informacji, które można uznać za czysto szpiegowskie oraz relacji z dworów królewskich i książęcych, uwagę zwracają opisy kobiet, wywodzących się z różnych stanów, od plebejuszek po królowe. Jak wynika z analizy źródła, autor, choć był człowiekiem rozrywkowym, lubującym się w turniejach i ucztach, stronił od kontaktów fizycznych z kobietami. Należałoby to wiązać z jego pobożnością i być może ślubami czystości, które złożył przed Bogiem. Mimo to spotykając na trasie podróży liczne przedstawicielki płci piękniej, nie omieszkał zamieścić w swojej relacji kilku opisów, które w pełni podkreślają jego zachwyt dla kobiety, jak i jej cielesnych atrybutów. W wystąpieniu skupię się na sposobie przedstawiania kobiet przez Mikołaja z Popielowa oraz relacji między płciami w Europie końca XV wieku. Kwieciste opisy autora świadczyć mogą o obyczajowości ówczesnych mężczyzn oraz sposobie postrzegania przez nich płci przeciwnej.

In the 1483, at the imperial court in Vienna, made a decision to dispatch Silesian nobleman Nicolas from Popielowo in the trip around Europe. Within two years, he visited England, France, Belgium, Spain, Portugal and Venice, and probably brought report for the Emperor. He also wrote a journal in which he had described his long and adventurous journey. This diary survived to our times and is extremely interesting source of information about 15th century European countries and everyday life of it's citizens. Except ,,spy information” and reports from royal courts, we can find in his memories descriptions of women, coming from various states, from plebeians to queens. Nicolas's diary shows, that though he liked amusement, enjoyed tournaments and feasts, he shunned from physical contacts with women. We can combine it with his piety and maybe with the chastity vows sworn to God. Despite this, he gave us few descriptions of women which he had met on his road. Author's words emphasize his enchantment for women and their physical attributes. In my speech I will concentrate on the manner of presenting women by Nicolas from Popielowo and on his descriptions of the relations between sexes in 15th century Europe. His diary can be a great testimony to the men's customs of this time and way of perceiving the opposite sex by them.

Klaudia Morawiec
Licencjonowane dzielnice uciech - element tradycji XVII-wiecznej Japonii


Kulturowe uwarunkowania seksualności człowieka są mozaiką tradycji i zbiorem odrębności. W cywilizacji zachodniej postuluje się społeczną akceptację względnej autonomii seksualności, której nie należy poddawać wartościowaniu etycznemu, czy wiązać z wartościami religijnymi. Zgoła odmiennie kwestia seksu i erotyzmu wygląda w krajach azjatyckich. W Japonii traktowana jest jak coś bardzo naturalnego i powszechnego, coś, do czego Japończycy przyzwyczajeni są od wieków. Treści erotyczne można odnaleźć już w mitologii (legendy o stworzeniu świata), czy w buddyzmie, według którego największym dobrem jest życie, a w nim znaczącą rolę odgrywa przyciąganie płci. Brak dogmatów religijnych zakazujących przypadkowych kontaktów seksualnych, czy nakazujących życie w cnocie i czystości ciała (jak ma to miejsce w religiach chrześcijańskich), jak również powszechna akceptacja społeczna, spowodowały, że kultura japońska bardzo wcześnie zaczęła włączać seks do codzienności - do dzisiaj powszechny jest kult fallusa, homoseksualizm nie jest traktowany jak dewiacja, instytucja gejszy funkcjonuje z powodzeniem od X w. , a prostytutki traktowane są jak oddzielna grupa zawodowa. Wszystkie te elementy pokazują jak spójnie japońskie społeczeństwo funkcjonuje w świecie tematów „tabu”, o których, w niektórych krajach świata, nie wolno nawet „głośniej pomyśleć”.

Culture conditionings of human sexuality are the combination of tradition and collection of differences. Western civilization postulates an acceptance of relative sexual autonomy, which should not be ethically estimated or connected with religious values. Totally different opinions about sex and sexuality are represented by Asian Civilization. In Japan, these issues are treated as something natural, commonly used, something, that Japanese people became accustomed. Erotic contents can be found in Japanese mythology (legends about world creation), or in Buddhism, that claims, that the biggest value is human life with the key role of sex attraction. Due to lack of religious dogma forbidding occasional sexual intercourses (as in Christian religions) or demanding virginity, for Japanese people, sex became a part of their daily life – phallic is commonly visible, homosexuality is not treated as a deviation, position of geisha has been operating since 10th century, not mentioning prostitutes treated as a separate professional group. All these elements show us, how strongly Japanese society is connected with the taboo subjects, which can not be ever verbally expressed in many countries of the World.